Dünyadaki var olan olguları ne yazık ki hala Soğuk Savaş döneminin bize dayattığı tek boyutlu düşünce sistematiği ile tartışıyoruz. Gelin dünyada meydana gelen savaşlardan en büyük kazancı sağlayanların silah lobileri, uluslararası maden ve petrol şirketleri dışındaki kısmına göz atalım. Savaş olgusu insanlığın var oluşu kadar eski bir meseledir. Günümüzde ise dünya üzerinde onlarca bölgede sıcak çatışmalar devam etmektedir. Peki bütün bu savaşların en büyük kazananı olarak büyük savaş lobileri ve petrol şirketleri gösterilirken özel askeri şirketler yani diğer bir deyişle kiralık ordular üzerinde hiç durulmamaktadır. Günümüzde yıllık 100 milyar dolarlık bir pazar oluşturan Kiralık Orduların ilk ortaya çıkışı İkinci Dünya savaşı sonucunda oldu. Ancak en büyük gelişmeyi ise Sovyetler Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri arasında süren Soğuk Savaş ( İsim babası; eski ABD başkanları Woodrow Wilson ve Franklin D. Roosevelt'in ekonomik danışmalığını yapan finansçı ve borsa spekülatörü Bernard Baruch'tur ) döneminin sona ermesi ile yakaladı. Dünya kamuoyu ise özel askeri şirket kavramı ile ilk olarak ABD'nin Irak ve Afganistan'ı işgali sırasında tanıştı. İkinci dünya savaşının sona ermesi ile birlikte dünya üzerindeki ülkeler var olan askeri kuvvetlerini küçültme yoluna gittiler. Savaş sonrası işsiz kalan onlarca asker, paralı askerlik yapmaya başladılar. Daha sonra birçoğu bir araya gelerek birimler oluşturup para karşılığı askeri güvenlik hizmeti vermeye başladılar. Ancak dünya üzerinde esen hava henüz bunların gelişmelerine zemin hazırlayacak düzeyde değildi. İkinci dünya savaşının ardından ABD ve Sovyetler Birliği arasında 45 yıla yakın bir süre devam eden soğuk savaş döneminden sonra özel askeri şirketlerin gelişmelerine uygun zemin oluştu. İkinci dünya savaşı sonrasında olduğu gibi soğuk savaş sonrasında da Amerika Birleşik Devletleri var olan askeri kuvvetlerini küçültme yoluna gitti. Ordudan ayrılan ve bir çoğuda emekli olmuş olan profesyonel askerler tarafından onlarca özel askeri şirket kuruldu. Bunlardan en bilinenleri MPRI, BRS (Broen&Rooth Services), Execut Outcomes, Levdan vb.. isimli şirketlerdi. Özel askeri şirketlerden en bilinenleri olan MPRI şirketi özel askeri şirketlerin güçleri konusunda farkındalığın yaratılmasını 1995 yılında Bosna savaşında Hırvatistan ordusunun düzenlediği ve günümüzdede Hırvatların kurtuluş günü olarak kutladığı Fırtına Operasyonu adı verilen harekat ile duyurdu. Operasyon her ne kadar Hırvatistan ordusu tarafından yapılmış olarak görünsede saldırıda en önemli damgayı taşıyan şüphesizki MPRI şirketiydi. Çünkü harekata katılan Hırvat birlikleri MPRI şirketi tarafından eğitilmişti. Daha önemlisi, Hırvat birlikleri kara harekatına başlar başlamaz, NATO uçakları Sırp hava savunma bataryalarını, radar sistemlerini ve iç haberleşme mekanizmalarını hedef alarak etkisiz hale getirdiler. O noktadan sonra Sırp ordusu kısa sürede dağıldı ve harekat Sırp sivillere karşı bir etnik temizliğe dönüştü. Bu operasyon özel askeri şirketlerin yapmış olduğu operasyonlardan sadece bir tanesidir. Bosna Savaşı'nda yer alan diğer şirketlerden bir tanesi ise BRS şirketi. BRS şirketi ABD'li Halliburton isimli inşaat ve enerji şirketinin bir yan kuruluşu. BRS'nin Bosna Savaşı'nda ''sadece askeri hizmetlerden'' kazandığı para tam olarak 405 Milyon dolar idi. MPRI ve diğerlerinin kazandıkları parayı gelin siz hesap edin. BRS şirketi başta olmak üzere üzere dünya üzerindeki askeri şirketler için en büyük kazanç fırsatı ise 11 eylül saldırıları ile doğmuştur. Özellikle Amerika Birleşik Devletlerinin Afganistan'a düzenlemiş olduğu Sınırsız Özgürlük isimli operasyonunda en büyük vurucu gücü özel askeri şirketler ve Dick Chaney'in bir dönem yöneticiliğini yaptığı Halliburton gibi inşaat ve enerji şirketleri kazanmıştır.Bunun en önemli göstergesi Amerika Birleşik Devletleri'nin Afganistan'a ve Irak'a yönelik düzenlemiş olduğu askeri harekatlar gösterilebilir. Örneğin Afganistan harekatından sonra Amerika'nın işkence merkezi haline gelen Guantanamo kampınıda BRS 45 milyon dolara yapmıştır. Kosova'daki hizmetlerinden dolayı Amerika Birleşik Devletleri'nin BRS şirketine 1999 yılında ödediği para tam olarak 1 Milyar dolardır. Diğer taraftan Amerika Birleşik Devletlerinin Irak'ta ki yapmış olduğu hizmetlerden dolayı Halliburton şirketine ödediği para Amerika'nın 1991 yılında Körfez Savaşı için yapmış olduğu harcamanın 3 katıydı. Ayrıca Irak Savaşı'nda Amerika Birleşik Devletleri'nin asker sayısı 130 bin kişi iken, özel askeri şirket personeli sayısı ise 160 bindi. Sadece Irak ve Afganistan'da değil dünyanın diğer bir çok bölgesinde de özel askeri şirketler faaliyet gösterdiler. Özellikle de yeraltı kaynakları bakımından zengin olan ülkelerde faaliyetlerde bulundular. Dünyanın en geri kalmış ülkesi olan Sierra Leone'de Devrimci Birleşik Cephe isimli isyancılara karşı yenilgiler alan merkezi hükümet çareyi Güney Afrika'da kurulmuş olan Execulite Outcomes isimli şirketten elmas madenlerinin işletilmesi karşılığında yardım istemekte buldu. İsrail merkezli bir şirket olan Levdan dünyanın en büyük bakır işletmecilerinden olan Kongo'daki sağcı Mabutu hükümetini yıktı. Özel askeri şirketler sadece savaş konusunda değil koruma ve danışmanlık konularındada hizmetler veriyor. Hizmet verdikleri ülkelerin başında ise körfez ülkeleri geliyor. Örneğin; Suudi Arabistan ordusunun neredeyse tamamı özel askeri şirketler tarafından kontrol ediliyor. Amerikan özel kuvvetlerinden emekli 1500 subay tarafından kurulan Vinnel isimli güvenlik şirketi yıllık 800 milyon dolarlık bir sözleşme ile Suudi Arabistan devletine hizmet ediyor. BDM şirketi Suudi ordusuna lojistik, eğitim, istihbarat ve danışmanlık hizmetinden sorumlu iken, Cable and Wireless kontr-terör eğitiminden, Booz-Allen Hamilton Harp akademisinden, SAIC donanmadan, O'Gara isimli şirket ise kraliyet ailesinin güvenliğinden sorumlu. Afganistan Başkanı Hamid Karzai'yi ise Irak savaşındada sıklıkla gündeme gelen DynCorp isimli şirket korurken Papa'nın güvenliğinden İsviçreli paralı askerler sorumlu. Dünya üzerindeki özel askeri şirket sayısı 120'nin üzerinde ve her geçen gün katlanmaya devam ediyor. Şuan günümüzde dünya üzerinde 74 ülkede iç savaş durumu hakim ve bunun en büyük kazananı yine özel askeri şirketler. Özel askeri şirketler dünya üzerinde bu kadar etkin bir şekilde faaliyet gösterirken bundan en büyük zararı görenler ise şüphesiz ki Türkiye gibi milli ordu modelini benimsemiş olan ülkeler. Ergenekon ve Poyrazköy operasyonları gibi Türk Silahlı Kuvvetleri'ni hedef alan büyük bir tasfiye ve itibarsızlaştırma operasyonları hep bu özel askeri şirketler ile ilgili. Bunun için Türkiye'de atılan en büyük adım ise Emekli Tuğgeneral Adnan TANRIVERDİ öncülüğünde 2012 yılında TSK'dan emekli olan veya ayrılan 23 subay ve astsubay tarafından kurulmuş olan SADAT şirketi. Günümüzde dünya üzerinde ve özellikle gündemi oldukça meşgul eden IŞID gibi terör örgütlerinin oluşumları, Ukrayna meselesi gibi konuların hepsi bir yönden özel askeri şirketler ile doğrudan ilgili konular. Amerika Birleşik Devletleri'nin özellikle Ebu Garip hapishanesindeki işkenceler ile gündeme gelen Blackwater isimli şirketi elemanlarının Ayn-el Arap veya kürtlerin vermiş oldukları isimle Kobani'de Işid'e karşı savaşmaları bunun en güzel örneğidir. Ayrıca Amerika'nın Ukrayna meselesinde de Putin'in Soçi kış olimpiyatlarına yoğunlaşmasını fırsat bilerek Ukrayna'daki Rusya yanlısı hükümeti devirerip Putin'e ders vermeye kalkarken yine bu Blackwater isimli şirketi kullanmıştır. Tıpkı Yugoslavya başta olmak üzere Makedonya, Arnavutluk, Bosna gibi CIA'in kinetik operasyonlar yaptığı ülkelere öncelikli olarak Blackwater gibi özel askeri şirket elemanlarını yığan ABD Ukrayna meselesinde ise başarıya ulaşamamıştır. Günümüz olaylarını araştırırken her meselenin temelinde yatan meselenin ekonomik çıkarlar ile ilişkisi olduğunu unutmayalım. Son olarak yazımı sonlandırırken size tek tavsiyem Uğur MUMCU'nun dediği gibi; Bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olmayın
Yorumlar
Yorum Gönder